Ingrediënten

Zeep kun je al maken met drie verschillende ingrediënten, maar je kunt natuurlijk ook allerlei andere stoffen toevoegen om je zeep nog fijner, rijker en effectiever te maken. In dit artikel bespreek ik de basisingrediënten en laat ik je zien hoe je creatief kunt zijn met planten, poeders en andere additieven.

Natriumhydroxide 

Deze stof staat ook wel bekend onder de namen sodium hydroxide, loog, natronloog, NaOH, gootsteenontstopper, caustische soda, etc. Maar let op: er bestaan verschillen tussen de soorten loog en ze zijn niet allemaal geschikt voor het maken van zeep. Belangrijk is dat je op de volgende kenmerken let:

• Op de verpakking staat 99% NaOH of natriumhydroxide
• Het loog moet uit kleine witte pareltjes bestaan. Kies dus niet voor vloeibare loog of vloeibare gootsteenontstopper

Waarschuwing: Natronloog is een bijtende stof en het is dus belangrijk om voorzichtig te werk te gaan. Wanneer je het mengt met water zal de temperatuur snel stijgen (tot wel 70-90 °c) en zullen er giftige dampen ontsnappen. Zorg dat je huid goed bedekt is en dat je ogen enige afstand van de oplossing zijn verwijderd. Als je lichaam toch in contact komt met het loog, spoel dan meteen af met veel water. Houd het product veilig en ver van kinderen en huisdieren uit de buurt.

Vetten

Er bestaan heel veel verschillende soorten vetten en oliën en in principe zijn ze allemaal geschikt voor zeep. De olijfolie en zonnebloemolie die in je keuken staan zou je dus prima kunnen gebruiken. Je kunt vetten ook kiezen op basis van bepaalde eigenschappen, sommige vetten voeden en hydrateren de huid goed, andere reguleren de talglaag. Informatie over de werking en kenmerken van oliën en vetten, vind je hier. Het is ook mogelijk om dierlijke vetten te gebruiken, maar deze heb ik niet meegenomen in mijn tabel. Simpelweg om dat ik vind dat we dieren al genoeg lastig vallen.

Persoonlijk probeer ik zoveel mogelijk biologische en fairtrade oliën te kopen. Niet alleen is de kwaliteit van mijn zepen dan beter, ik vind het ook belangrijk dat de ingrediënten die ik gebruik eerlijk zijn gemaakt en dat ze het milieu zo weinig mogelijk belasten. 

Wanneer je oliën en vetten uitkiest, kun je letten op een aantal kenmerken:

Geraffineerd

Deze vetten en oliën zijn bewerkt. Het betekent dat er warmte is gebruikt bij de persing, waardoor veel voedingsstoffen verloren zijn gegaan. Daarnaast is de olie ook vaak gebleekt en geurloos gemaakt. Je houdt uiteindelijk dus een product zonder antioxidanten en weinig kleur en geur over.

Ongeraffineerd

Dit geeft aan dat het product zo min mogelijk bewerkt. Soms is er bij de persing minimale warmte toegevoegd, maar het kan ook zijn dat het zonder hitte is geperst. Ongeraffineerde vetten bevatten dus nog veel werkzame eigenschappen en hebben een rijke smaak en geur. Soms staat er op de verpakking nog specifieker vermeld hoe het product is verkregen:

• Koudgeperst: Er is geen hitte gebruikt bij de persing, hierdoor zijn er nog veel goede eigenschappen van de olie over.
• ‘Extra vierge’ en ‘vierge’: dit betekent letterlijk ‘(extra) maagdelijk’. Hiermee wordt bedoeld dat  de olie zo puur en natuurlijk mogelijk is gebleven. Het is verkregen vanuit de eerste koude persing en er zijn geen chemicaliën bij komen kijken. Deze vorm van olie bevat veel antioxidanten en heeft een sterke aroma
  
  

Additieven

Geur

Om je zeep een extra lekkere aroma te geven, kun je het best essentiële oliën tovoegen. Er bestaan ook synthetische geuren die je kunt gebruiken, maar deze kunnen allergische reacties veroorzaken en zijn bovendien niet milieuvriendelijk. 

Om echt een aanwezige geur te krijgen, kun je het best 1 tot 3 % etherische oliën  toevoegen van het totale gewicht aan vetten.

Als je bijvoorbeeld 500 g vetten gebruikt, moet je min. 5 g etherische olie toevoegen, wat betekent dat je bijna 140 druppels nodig hebt. En ja, dit lijkt best veel en ik kan niet ontkennen dat etherische oliën vaak een tikje duur zijn. Maar als je een duidelijke aroma wilt aanbrengen moet je echt min. 1 % toevoegen aan je recept. Er verdampt namelijk een groot deel van de essentiële oliën tijdens het rijpen. Als j minder dan 1 % toevoegd, zul je achteraf niets meer ruiken. Echt zonde, want deze wonderoliën kun je ook voor heel veel andere doeleinden gebruiken.

Etherische oliën moet je toevoegen bij de trace. Je kunt zelf uitzoeken welke geuren je lekker vindt ruiken en een combinatie daarvan in je zeep verwerken. Soms is het ook leuk om gebruik te maken van de zogenoemde olfactorische piramide. Deze zorgt voor balans en harmonie van de verschillende aroma’s. Hierbij worden geuren onderverdeeld in drie verschillende categorieën, op basis van de vluchtigheid waarmee deze verdampen: 

• Hoofdnoten of Topnoten: de geuren die in deze categorie vallen, ruik je als eerste en deze vervliegen ook het snelst, al na een halfuur. Hieronder vallen citrus-, frisse en groene geuren.
• Hartnoten of Middennoten komen tevoorschijn na de topnoten en verdampen pas na enkele uren. Het is ook wel de kern van een parfum (of in dit geval: de geur van een zeep). Hartnoten bestaan vaak uit bloemige, kruidige en fruitige geuren.
• Basisnoten of Grondnoten komen als laatste naar boven en kunnen soms wel tot dagen lang aanwezig zijn. Deze geuren zijn vaak houtig, balsemachtig, warm en zoet.

Door drie essentiële oliën te kiezen met verschillende geurnoten, creëer je als het ware een perfect gebalanceerde aroma voor je zeep. 

In het overzicht hieronder, zie je onder welke groep een essentiële olie valt, wat de geur inhoud en met welke andere oliën je ze het best kunt mengen. 

Uiteraard is dit volledig facultatief en hoef je niet bang te zijn dat je zeep opeens heel vies gaat ruiken als je je niet houdt aan dit systeem. Ik laat dit zien, omdat het de basis is van parfumerie.Als je gebruik maakt van deze manier, weet je zeker dat geuren goed bij elkaar passen.

Kleur

Een zeep is nog fijner om te gebruiken als het een mooie, aantrekkelijke kleur heeft. Er bestaan (chemische) kleurstoffen die je kunt toevoegen om de gevraagde kleur te krijgen, maar je kunt ook simpelweg gebruik maken van ingrediënten die in je keukenkast staan. Vaak hebben de onderstaande ingrediënten ook nog eens een tovoegende waarde en een bepaalde werking op de huid.

Voor een bruine kleur: cacao poeder, koffie (in poedervorm), kaneel, kruidnagel

Voor een oranje & gele kleur: kurkuma, pompoensap, wortelsap, goudsbloem, gele klei

Voor een groene kleur: avocado, chlorella poeder, acai poeder, matcha, spirulina, groene klei

Voor een blauwe kleur: indigo poeder, alkanet wortel (poeder)

Voor een roze en rode kleur: paprikapoeder, bietenpoeder, rode klei

Voor een grijze & zwarte kleur: actieve kool

Textuur & visueel effect

Er zijn bepaalde planten en stoffen die zorgen voor een scrub-effect of die je huid exfoliëren. Vaak geven ze je zeep ook nog eens een extra speciale look 😉 Voeg deze toe wanneer je de trace hebt bereik, net voor je het prachtig gekleurde mengsel in een mal doet.

• Koffiedik zorgt niet alleen voor een aangename en zachte scrub, het zit ook bordevol antioxidanten. Koffie hydrateert de huid diep en bevordert de bloedsomloop.
• Granen in de vorm van korrels, vlokken of meel: havermout, maïs, tarwe, quinoa, boekweit, enz.
• Zaden en pitten: bijv. maanzaad, sesamzaad, lijnzaad, enz.
• Thee en gedroogde planten, bloemen en kruiden. Geven een heel mooi visueel effect.
  

Toevoegende werking

• Aloë vera – ong. 30 gr per kg (3 %)
  Deze plant is een wonder voor je huid. Ze hydrateert en verzacht, zorgt voor een betere celstofwisseling en laat je huid er jonger uit zien.
• Honing heeft een antibacteriëel en verzachtend effect op de huid. Helaas is het niet zo diervriendelijk, dus kun je het beter met mate gebruiken.
• Klei wordt al eeuwen lang gebruikt als verzorgingsproduct voor huid en haar. Het absorbeert vuil en maakt de huid glad en zacht. Zelfs als je het gebruikt in zeep, zal het effectief werken. Niet alleen verzorgt het je lichaam, het geeft ook een bepaalde kleur aan je zeep, afhankelijk van type klei dat je gebruikt. Ook zorgt klei voor een meer schuim en een zijdeachte zeep. Hieronder een korte beschrijving van de verschillende soorten klei:
  • Groene klei voedt en zuivert de huid diep door de vele mineralen. Daardoor werkt het erg goed tegen acne, maar ook elk ander huidtype heeft baat aan deze klei.
  • Witte klei versoepelt de huid en gaat huidveroudering tegen. Het zorgt ook voor een betere doorbloeding en is erg geschikt voor droge, gevoelige en rijpe huidtypes.
  • Rode klei bevordert de bloedsomloop, door het hoge gehalte aan ijzeroxide. Het verzacht de huid en geeft een glanzend effect. Vooral voor een wat drogere huid, is rode klei zeer geschikt.
  • Roze klei is een mengsel van zowel rode als witte klei en beschikt dus over de werkzame eigenschappen van beide kleisoorten.  In zeep vermengd, zorgt het voor een prachtige zoet-roze kleur.
  • Gele klei bevat veel zuurstof en werkt erg ontgiftend. Het is vooral effectief als last hebt van oneffenheden of van een onzuivere huid.
  • Ghassoul, ook wel rhassoul, is een vulkanische klei soort, afkomstig uit het Atlasgebergte in Marokko. Het woord al eeuwenlang gebruikt door Marokkaanse vrouwen, niet alleen om het gezicht t het lichaam en het haar te wassen. Het verwijdert goed overtollig vet en is daardoor perfect te gebruiken tegen puistjes en onzuiverheden. Ook voor een droge huid is ghassoul geschikt, omdat het vrijwel pH-neutraal is.
• (Plantaardige) melk: dierlijke melk kalmeert en verzorgt de huid. Maar vergans opgelet: er zijn ook andere soorten plantaardige melk die je kunt gebruiken: havermoutmelk en rijstmelk bijvoorbeeld, zijn ook erg kamlerend en verzachtend.
• Glycerine – deze stof is een uitstekende vochtvasthouder en gaat uitdroging van tegen. Het is van nature aanwezig in plantaardige vetten en oliën. Zeep dat volgens het koude proces wordt gemaakt, bevat nog de oorspronkelijke glycerine. Het is zeker niet nodig om extra glycerine toe te voegen, aangezien dat is behouden tijdens de verzeping, maar als je je zeep nóg zachter en hydraterend wilt maken, kun je pure glycerine toevoegen.